Studnia głębinowa powinna zapewniać stabilny dostęp do wody przez wiele lat. W praktyce zdarza się jednak, że po pewnym czasie jej wydajność zaczyna spadać. Pompa pracuje dłużej, ciśnienie w instalacji jest niższe, a ilość dostępnej wody przestaje odpowiadać zapotrzebowaniu gospodarstwa domowego, firmy lub gospodarstwa rolnego.
Spadek wydajności nie zawsze oznacza konieczność wykonania nowego odwiertu. Przyczyną może być zarówno naturalne starzenie się studni, jak i niewłaściwa eksploatacja, problemy techniczne czy zmiany zachodzące w warstwie wodonośnej. Kluczowe znaczenie ma prawidłowa diagnoza – dopiero po ustaleniu źródła problemu można zdecydować, czy wystarczy czyszczenie studni, regeneracja, naprawa instalacji, czy potrzebne będą bardziej zaawansowane działania.
Co oznacza spadek wydajności studni głębinowej?
Wydajność studni określa ilość wody, jaką można z niej pobierać w określonym czasie bez nadmiernego obniżania poziomu lustra wody. Jeżeli prawidłowo wykonana studnia głębinowa początkowo dostarczała odpowiednią ilość wody, a po kilku lub kilkunastu latach zaczęła działać wyraźnie gorzej, należy ustalić, czy problem rzeczywiście znajduje się w samym ujęciu.
Objawami mogą być między innymi coraz dłuższy czas napełniania zbiornika hydroforowego, spadki ciśnienia podczas większego poboru, okresowe przerwy w dostawie wody lub zasysanie przez pompę mieszaniny wody z powietrzem. W skrajnych przypadkach poziom wody może obniżać się podczas pompowania tak szybko, że pompa głębinowa zacznie pracować bez odpowiedniego chłodzenia.
Warto przy tym pamiętać, że wydajność studni i wydajność pompy nie są tym samym. Nawet bardzo mocna pompa nie zwiększy zasobności warstwy wodonośnej. Jeżeli pobiera wodę szybciej, niż dopływa ona do odwiertu, może wręcz pogorszyć warunki pracy całego ujęcia.
Zamulenie studni głębinowej
Jedną z częstszych przyczyn pogarszającej się wydajności jest stopniowe odkładanie się drobnych cząstek mineralnych na dnie studni oraz w jej strefie filtracyjnej. Piasek, muł i drobne frakcje mogą ograniczać powierzchnię, przez którą woda przedostaje się z warstwy wodonośnej do otworu.
Proces ten zazwyczaj przebiega stopniowo. Użytkownik może długo nie zauważać żadnych niepokojących objawów, ponieważ instalacja nadal dostarcza wodę. Dopiero większy pobór ujawnia, że studnia nie regeneruje się już tak szybko jak wcześniej.
Zamulona studnia głębinowa nie powinna być automatycznie kwalifikowana do likwidacji. W wielu przypadkach odpowiednio przeprowadzona regeneracja i oczyszczenie strefy przyfiltrowej pozwalają przywrócić znaczną część pierwotnej wydajności.
Kolmatacja filtra studziennego
Filtr jest jednym z najważniejszych elementów konstrukcji studni. To właśnie przez niego woda przedostaje się do wnętrza odwiertu, a jego konstrukcja ma jednocześnie ograniczać przedostawanie się piasku i innych cząstek stałych.
Z czasem szczeliny filtra oraz przestrzeń znajdująca się wokół niego mogą zostać częściowo zablokowane. Zjawisko to nazywane jest kolmatacją. Może mieć charakter mechaniczny, chemiczny lub biologiczny.
W przypadku kolmatacji mechanicznej przepływ wody ograniczają przede wszystkim drobne cząstki gruntu. Kolmatacja chemiczna może być związana z wytrącaniem się związków żelaza, manganu lub innych minerałów obecnych w wodzie. Z kolei kolmatacja biologiczna jest związana między innymi z rozwojem mikroorganizmów oraz powstawaniem osadów biologicznych.
Efekt jest podobny – studnia głębinowa nadal ma kontakt z warstwą wodonośną, ale woda napływa do niej znacznie wolniej. Samo zastosowanie mocniejszej pompy nie rozwiąże takiego problemu.
